Kijkje in andermans keuken

Deze week staat voor mij in het teken van een kijkje nemen in andermans keuken. Vanochtend heb ik een les bijgewoond bij mijn leukste collega (beter bekend als mijn man!) en morgen staan er veel lesbezoekjes bij mijn rekencollega's gepland. Waarom? Ik vind het heel interessant om te zien hoe mijn collega's lesgeven.

Als je een tijdje in het onderwijs zit, begin je een eigen stijl te ontwikkelen. Langzaam maar zeker ontdek je wat voor type docent je bent. Ik heb nu na vier jaren als zelfstandige voor de klas een "basis" voor mezelf gecreëerd. Ik kan me staande houden voor een klas met dertig pubers en ik kan ze zelfs van alles bijleren op het gebied van wiskunde en rekenen. Het lesgeven kost me niet heel veel energie meer, het gaat eigenlijk allemaal vanzelf. 

Maar op een gegeven moment kwam ik tot de conclusie dat ik meer wilde dan alleen mijn lessen draaien. Ik wil de leerlingen niet alleen de theorie uit het boek in hun hoofd stampen: ik wil het ook leuk maken. En dat is de reden dat ik deze week een hoop lesbezoeken ingepland heb staan.

Morgen mag ik de rekenlessen van vier collega's bijwonen en dat heeft twee redenen. Ten eerste wil ik zien of mijn collega's werkvormen gebruiken die anders zijn dan de "jullie werken zelfstandig en ik begeleid waar nodig is"-vorm. Ik ben de afgelopen dagen veel bezig geweest met het verzinnen van creatieve werkvormen waarbij de leerlingen op een speelse manier met rekenen bezig zijn. Ten tweede ben ik benieuwd hoe mijn collega's de leerlingen motiveren. Mijn brugklasleerlingen krijg ik tijdens een rekenles prima aan het werk, ze vinden het soms nog leuk ook om veertig minuten in stilte te rekenen met breuken... Maar mijn derde klassers hebben er toch meer moeite mee. Het woord "SAAI" is in grote letters op hun hoofden geschreven en ik kan ze geen ongelijk geven.

Ik ben heel benieuwd hoe mijn collega's hun rekenlessen vorm geven. Hopelijk krijg ik er een hoop inspiratie door!

Liefs!

Rekenbingo

Afgelopen dinsdagochtend moest ik even heel snel bedenken wat ik ging doen in mijn 2havo-klas. Het was de laatste les, dus ik wilde wel iets leuks met ze doen. Oefenen voor de toets was geen optie: dat zou geen leuke afsluiting zijn. Maar omdat ik het wel educatief wilde houden, kwam ik op de rekenbingo.

Iedereen van de lerarenopleiding Wiskunde kent deze werkvorm waarschijnlijk wel: ik heb hem ook meerdere keren voorbij horen komen. Een rekenbingo uitvoeren had ik alleen nog niet eerder gedaan. Daarom duurde de voorbereiding dan ook erg lang (anderhalf uur).

De voorbereiding

Ik heb voor iedereen een lege bingokaart van 4 bij 4 hokjes (zie Documenten) uitgeprint. Hierbij heb ik enkele hokjes grijs gekleurd. De eerste ronde is de grijze hokjes vol krijgen, bij de tweede ronde speel je om een volle kaart.
Daarna begon ik met de rekensommen. Ik opende een PowerPointbestand en op elke dia zette ik één som. Deze som past qua inhoud bij de sommen die de leerlingen deze week bij hun proefwerk rekenen krijgen. Ik zorgde dat alle rekensommen een andere uitkomst zouden hebben (een antwoord tussen de 0 en de 50). Ik wilde eerst de uitkomsten 0 t/m 100 hebben, maar dit bleek erg veel werk te zijn en de les zou daardoor ook heel lang duren. Daarom ben ik overgestapt naar 0 t/m 50. Na anderhalf uur was alles gekopieerd en stond de PowerPointpresentatie klaar.

De uitvoering

Iedereen kreeg van mij een lege bingokaart en een kladblaadje. Op de kaart mochten de leerlingen zelf getallen invullen van 0 t/m 50. Na de uitleg (eerst grijze hokjes, daarna een volle kaart) begon de bingo. Ik zette de sommen één voor één op het bord en de leerlingen begonnen te rekenen. Ik had makkelijke en moeilijke opgaven afgewisseld. Om de snelheid er in te houden heb ik per dia maximaal 30 seconden aangehouden. Er waren ook dia’s waar ik sneller doorheen ging (3 + 3 = …).
Als een leerling dacht bingo te hebben, moest hij/zij naar mij komen. Ik zou controleren of deze juist was (ik had alle getallen in de juiste volgorde op een blaadje geschreven). Bij een valse bingo moest de leerling een liedje zingen, bij een goede bingo kreeg de leerling een prijs.
Ik deed zo’n 25 minuten over de bingo. We waren ruim voor de bel klaar, dus had ik nog mooi de tijd om alles weer op te ruimen en nog even snel naar de voorbereiding van de volgende klas te kijken.

De mening van de leerlingen

De leerlingen kwamen klagend binnen (“neeeee, geen bingo!”), maar uiteindelijk deed iedereen goed mee. Ik kan dus wel zeggen dat het een geslaagde les was.

Mijn mening

Ik vond het heel leuk om deze werkvorm toe te passen in deze klas. Ik denk dat het voor hen een juiste afsluiting van het jaar was. Komend schooljaar ga ik dit zeker nog een keer uitvoeren. Niet alleen bij 2havo als laatste les, maar ook gedurende het jaar én bij de brugklassen. De eerste en tweede klassen krijgen op mijn school drie keer in het jaar een repetitie voor rekenen. In de les wordt er nauwelijks iets behandeld, omdat de leerlingen dit in zelfstudie moeten doen. Maar het is wel leuk om op deze manier nog even de stof voor de toets te herhalen.

Liefs!

Rekenvaardigheden van de Nederlanders

De leerlingen uit 3havo vragen bijna elke les aan mij waarom ze elke week rekenen krijgen. “Dat kunnen we toch allemaal wel?” mopperen ze dan. Buiten het feit dat hun resultaten af en toe toch nog diep teleurstellend zijn, is er nog een andere reden dat ze rekenen moeten volgen. Het is namelijk erg slecht gesteld met de rekenvaardigheden van sommige Nederlanders.

Neem nou dit voorbeeld. Ik zit in de trein terug van mijn werk en op maandag kijk ik dan altijd de bonusaanbiedingen van de week. Daar is natuurlijk niets geks aan. Maar ineens valt mijn oog op deze aanbieding.

 

Een zak sla met 25% korting. Van €1,29 voor €1,10. Het is echt niet zo dat ik alle aanbiedingen na ga rekenen, maar ik zag meteen dat er iets niet klopte. Er zit namelijk maar €0,19 korting op. En dat terwijl er ruim €0,25 vanaf zou moeten gaan, omdat de oorspronkelijke prijs boven €1,00 is.

Ik vond het zo’n rare aanbieding. Ik heb het drie keer zitten narekenen om te kijken of ik het dan misschien verkeerd had gelezen/berekend. Maar het was echt waar: de makers van deze advertentie hadden moeite met procenten.

Het is nu natuurlijk niet zo dat ik een klacht in ga dienen bij deze supermarktketen, maar stom is het wel. Sowieso heb ik de laatste tijd al geen hele hoge pet meer van ze op, omdat het meer dan eens in de afgelopen weken is gebeurd dat ze mijn bonus er niet vanaf halen. Nu snap ik wel dat ze zo veel winst draaien…

Liefs!

Het meest saaie van lesgeven

Helaas heeft het onderwijs ook zijn saaie kanten. Vergaderen wordt bijvoorbeeld vaak als saai gezien. Ik zie vaak genoeg tijdens een algemene vergadering collega’s met hun mobieltjes of iPads spelen. Ook het nakijken vinden velen met mij ontzettend saai. Daarbij is het ook nog eens ontzettend tijdrovend. Ik ben gerust een uur bezig met het nakijken van één brugklasrepetitie. En dan heb ik er nog twee te gaan!

Maar wat ik echt het meest saaie vind… De rekenles! Op vrijdag geef ik één lesuur rekenen aan mijn 3havo-klas. En serieus, daar zie ik de hele week tegenop. Ik zal een korte beschrijving geven van hoe zo’n les er uit ziet: de leerlingen druppelen binnen, ze pakken hun spullen (nadat ik het vijf keer heb gevraagd), ze kijken de huiswerkopgaven na met de antwoorden die ik op het bord heb gezet en als ze daarmee klaar zijn, maken ze sommetjes voor het huiswerk voor de volgende les. Kortom: ik val er echt bij in slaap.

Ik weet ook niet hoe ik de lessen leuker moet maken. De leerlingen moeten uit de rekenboeken werken die door de school besteld zijn en elke week moet er één hoofdstuk gemaakt worden. Veel ruimte om daarvan af te wijken is er niet, want de proefwerken voor het hele derde leerjaar zijn hetzelfde en worden ook in dezelfde week afgenomen.

Veel uitleg hoef ik tijdens de lessen ook niet te geven. Onder elkaar optellen en vermenigvuldigen lukt de meeste leerlingen wel, rekenen met breuken krijgen ze vaak genoeg in de wiskundeles en de verhoudingstabellen en het rijtje van kilometer naar millimeter kunnen ze inmiddels dromen. Als ik dat klassikaal moet uitleggen, zit 80% van de klas zich toch te vervelen. De enkele leerling die er wel moeite mee heeft, krijgt één op één uitleg van mij. En dat komt niet heel vaak voor.

Ik weet dat mijn collega’s bezig zijn met het regelen van andere rekenboeken. Rekenboeken waarvan de inhoud meer aansluit bij het rekenexamen wat de leerlingen binnenkort op hun eindexamen kunnen verwachten. Contextrijkere sommen, waarachter een hele oplossingsmethode schuil gaat. Ik hoop dat die boeken er al snel komen, want dat maakt het voor mij ook iets leuker om les te geven. Wat serieus, hoe kun je een som als 83 × 472 leuk uitleggen?

Liefs!

Hoofdrekenen

Er is iets wat ik niet heel goed kan. De titel van deze blog verraadt het al. Ik kan niet hoofdrekenen. Wel een beetje natuurlijk, maar als je aan mij vraagt wat 77 x 243 is, of 1647 - 429, dan heb ik daar echt wel even de tijd voor nodig. De reden dat ik het niet kan heeft te maken met twee dingen.

Voordat ik het rekenonderwijs van deze tijd zwart ga maken, geef ik eerst de schuld aan mezelf. Dat is wel zo netjes.

Ik ben geen persoon dat goed kan presteren onder druk. Als je mij vraagt om "even snel iets uit te rekenen", dan ben ik alleen nog maar bezig met "shit, shit, shit, ze verwachten van mij dat ik goed en snel kan rekenen omdat ik docent wiskunde ben, maar ik kan het helemaal niet zo goed en/of snel". Even snel 38 x 57 uitrekenen lukt mij niet. Ik raak dan alleen maar in de stress en als ik ergens door blokkeer, dan is het door stress.

En dan nu even over het rekenonderwijs van nu. En dan specifiek over het hoofdrekenen. Het hoofdrekenen van nu, mijn tijd, lijkt niets op het hoofdrekenen van lang, lang geleden. Sterker nog, het hele hoofdrekenen heeft een andere betekenis gekregen. Vroeger betekende het uit het hoofd rekenen. Geen telraam, geen pen en papier, geen andere hulpmiddelen. Tegenwoordig betekent hoofdrekenen met het hoofd rekenen. Pen en papier is toegestaan, een relenmachine niet.

Daardoor heb ik dus nooit écht leren hoofdrekenen. Natuurlijk kan ik nog steeds wel sneller een sommetje uitrekenen dan veel van mijn leerlingen, maar wanneer ik een wedstrijdje zal doen met een oudere (wiskunde)collega, ga ik helaas echt niet winnen.

En daarbij heb ik gewoon echt een beeld nodig bij "achtenzeventig". Want helaas ik heb af en toe moeite met het omzetten van tekst in een getalletje. Voordat ik doorheb of het 78 of 87 is, ben ik al even verder.

Liefs!

Mocht iemand zich afvragen waarom ik docent wiskunde ben geworden: rekenen is maar een klein onderdeel van wiskunde. En (uit het) hoofdrekenen komt er gelukkig al helemaal weinig in voor!

De rekenkalender van Volgens Bartjens

Toen ik laatst aan een vriendin vroeg wat ze voor haar verjaardag wilde hebben, zei ze dat ze graag de rekenkalender van Volgens Bartjens wilde hebben. Vorig jaar heeft ze het hier ook over gehad, dus ik wist al van het bestaan van deze kalender af. Toen ik voor haar deze kalender ging bestellen had ik net een dag achter de rug met lessen waarin de leerlingen al klaar waren met hun huiswerk. Ik had geen idee wat voor opdracht ik ze nu weer kon geven. Hiermee sla ik dus twee vliegen in één klap: het is een leuke uitdaging voor mezelf om elke dag weer een leuke, uitdagende rekenpuzzel te doen en het is leuk voor mijn leerlingen!

Want dat is dus de inhoud van deze afscheurkalender: elke dag een rekenpuzzel in vier verschillende moeilijkheidsgraden. Het varieert van een “simpele” denker (1 ster) tot een serieuze hersenkraker (4 sterren). De puzzels komen terug met een vaste regelmaat. Dit is wat er op de eerste pagina van de kalender staat:

“Elke week kent een vast ritme: op zondag een één- of tweesterrenpuzzel, gevolgd door een rijtje hoofdrekensommen om de week mee te beginnen. Op dinsdag weer een puzzel en op woensdag een lettersom of tovervierkant. Dan elke donderdag een variant van de bekende flippo met het 24-spel (zelfde regels, andere uitkomst), variërend in moeilijkheid van 1 tot en met 4 sterren. Op vrijdag is er dan weer een ‘gewone’ puzzel en op zaterdag een serieuze hersenkraker voor het weekend.”

Op de voorkant van elk afscheurblaadje staat de puzzel. Op de achterkant ervan staat de oplossing. Een groot gevaar voor mij, omdat ik al snel de neiging heb om even op de achterkant te kijken “om te controleren of ik het goed heb”. Toch ook een groot pluspunt, omdat je hierdoor niet helemaal naar achteren hoeft te bladeren voor het antwoord, maar ook omdat je hierdoor bij het afscheuren altijd de puzzel en het antwoord ervan samen op één blaadje hebt. Daar is over nagedacht!

Wil jij ook deze rekenkalender van Volgens Bartjens? Je kunt hem bestellen volgens hun site. De kalender kost €6,95 per stuk excl. €3,50 verzendkosten.

Liefs!

P.S. Deze kalender heb ik afgelopen vrijdagmiddag ontvangen. Nu ik dit schrijf is het zondag. Morgen - vandaag dus - zal ik de kalender meenemen naar mijn werk. Eens kijken wat de leerlingen ervan zullen vinden. Er komt ongetwijfeld een verslag van op mijn site!

Mijn klassen: klas 3a

De eerste drie weken van het schooljaar vond ik mijn 3havo-klas een hele fijne klas. Ik had toen ook nog niet heel veel bijzonders gedaan. Na een maand draaide ik mijn mening bij. Ik geef deze klas rekenen en dat deed ik het afgelopen half jaar op vrijdag het 7e uur. Ik ben zelf geen fan van rekenen: de boeken bestaan uit saaie sommetjes, er staan gewn plaatjes tussendoor, het is allemaal herhaling (dus ik leg zelden iets uit) en het is gewoon niet leuk. Ik probeer mijn mening over het vak niet te veel door te laten schemeren, maar die leerlingen zijn ook niet gek.

Van mijn collega's hoor ik positieve verhalen over deze klas, maar wat ik vooral zie is dat ze niet werken. Ik leg dan te vaak de connectie niet werken = niet leuk, maar als ik heel eerlijk naar mezelf kijk zou ik, als ik die leeftijd had, net zo hard voor het vak werken als zij doen: twee of drie sommen per les is voldoende!

Ik geef deze klas één uur per week les, dus heel goed ken ik de leerlingen niet. Erg jammer, want één van de leukste dingen van lesgeven is toch wel de band met de leerlingen. Ik hoop dat dat de komende maanden nog een beetje gaat groeien...

Wat wel fijn is van lesgeven aan 3havo is dat ik vrijwel zeker weet dat de bovenbouw niets voor mij is. Hoe ouder de leerlingen worden, hoe minder leuk ik ze vind.

Liefs!

Reken beter

Elke ochtend, ergens tussen vijf uur en half zes, krijg ik een e-mailbericht binnen op mijn telefoon. De afzender? Rekenbeter.nl. Dit is een website waar je je gratis kunt aanmelden, zodat je elke ochtend, net als ik, een e-mail binnenkrijgt. In deze e-mail staat een verwijzing naar hun website waar elke werkdag weer drie nieuwe rekensommen klaarstaan om je rekenvaardigheid te trainen.

Mijn eerste mail van rekenbeter dateert van 10 mei 2010. Ik zat toen in leerjaar 2 van mijn opleiding en ik moest gedwongen een cursus rekenen volgen omdat ik een rekentoets niet had gehaald. In deze cursus wees onze docent ons op deze website, waar we het rekenen nog eens extra mee konden oefenen. Veel studenten hadden daar absoluut geen behoefte aan, maar mij leek het wel leuk. Elke ochtend gewekt worden door drie rekensommen, dat kan toch haast niet beter? (Dat was een beetje sarcastisch…)

Naast de drie sommen staat er ook altijd een “doordenker” bij, een opgave die net even iets lastiger is. Een voorbeeld: Een heel kalenderjaar zonder een vrijdag de 13de. Kan dat? Om heel eerlijk te zijn bekijk ik deze doordenkers nooit, omdat ze toch een stapje te ver gaan. Wel is het leuk om deze doordenkers in de klas te gebruiken. Er zijn altijd leerlingen die snel klaar zijn met de stof. Geef ze zo’n doordenker en ze zijn weer even bezig!

Behalve de oefensommen staan er nog veel meer handige dingen op de website. Ik heb deze website vaak gebruikt tijdens mijn scriptie voor de minor Rekenen, waarbij ik uitleg moest geven over het optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen van gehele getallen, decimale getallen en breuken. Op deze site kun je hier informatie over vinden. Heel handig als je ook rekenen gaat geven op de middelbare school, maar je geen idee hebt hoe de leerlingen dit in het verleden aangeboden hebben gekregen.

Liefs!